De heer Eric Van Rompuy:
Mevrouw de voorzitter, heren ministers, collega’s, dit is de laatste begroting van deze legislatuur, en ik heb de indruk dat het de laatste begroting is van een tijdperk. Wat er zich nu afspeelt op economisch vlak, maakt dat wij opnieuw zullen spreken over “begrotingen in crisistijd”.

Toen ik in 1977 als jonge econoom bij de Kredietbank mee de Weekberichten schreef, vroeg mijn toenmalige baas Marcel Cockaerts, die later voorzitter van de Kredietbank is geworden, me een stuk te maken over begrotingen in crisistijd. Het evenwicht op de begroting werd toentertijd geherdefinieerd. Ik moest berekenen wat de kosten waren van de minderontvangsten als gevolg van de lage economische groei en wat de kosten inzake onder meer werkloosheid waren die de crisis met zich meebracht. Het begrip begrotingsevenwicht werd verlaten en men sprak toen over een structureel saldo. Een begrotingsevenwicht werd dus omgeturnd in een bepaald tekort, dat evenwel draagbaar was omdat het economische crisis was. We zitten vandaag opnieuw met dezelfde discussies.
De komende jaren zal de Vlaamse begroting ook rekening moeten houden met veranderde economische omstandigheden. Wat betekent het evenwicht op de begroting nog? Iedereen spreekt nu over noodzakelijke tekorten en over relance. Gaat dat over een relance via de vraag of via de overheidsinvesteringen? Als wij publieke investeringen doen, is dat op een andere manier dan in de tijd dat men nog sprak over een gewone en een buitengewone begroting. Strikt genomen mag de Vlaamse Regering volgens de financieringswet niet lenen om investeringen te doen vandaar dat ze nu grijpt naar PPS-formules.
In de komende jaren zal dat in dit land over begroting op een heel andere wijze discussie worden gevoerd. We merken dat nu al als we de vergelijking maken met de jongste Septemberverklaring. Toen ging de discussie erover dat Vlaanderen overschotten moest creëren. We moesten zo veel mogelijk overschotten creëren, zoals u dat de vorige jaren ook hebt gedaan, mijnheer de minister. Wij hebben gecumuleerde begrotingsoverschotten gehad in Vlaanderen van 6,3 miljard euro sinds 1999,  waarvan 2,6 miljard euro boven de norm.
Nu zie ik dat de federale regering ons vraagt om te investeren, bijna met het verwijt dat we te weinig doen inzake investeringen. We gaan de komende jaren een grondig debat krijgen tussen de federale overheid en de deelstaten over wie wat doet. De federale regering heeft geen middelen meer. De tekorten in dit land zullen oplopen tot naar schatting 2% van het BBP. Volgend jaar zullen we wellicht met zware negatieve economische groeicijfers zitten. Hierdoor zal het overheidsdeficit in dit land verder stijgen tot 3% van het BBP.
Als we kijken naar de gevolgen van de economische crisis op de budgetten, zien we dat 1 percent minder economische groei in Vlaanderen 170 miljoen euro minder inkomsten betekent op ons budget, terwijl dat op federaal niveau 1,7 miljard euro is. Eén percent minder groei heeft dus tien keer zwaardere gevolgen op de federale begroting dan op de Vlaamse.

Het is natuurlijk onhoudbaar dat een Financieringswet die in 2001 tot stand is gekomen en mogelijkheden heeft geboden om substantiële overschotten in Vlaanderen te creëren, doorgetrokken zou worden in een periode van economische recessie. De federale overheid is verantwoordelijk voor de terugbetaling van de schuld, maar ook voor de zware kosten van de vergrijzing. Hoe dan ook zal deze zaak herbekeken moeten worden, want zoals het op dit ogenblik functioneert, is het helemaal niet houdbaar. Ook voor ons in het Vlaams Parlement is het nog moeilijk te volgen. Wat is de opdracht van de Vlaamse Regering nog in dit relancebeleid? Moeten wij overschotten blijven creëren om de federale tekorten beperkt te houden?
Neen, schudt minister-president Peeters het hoofd.
Moeten we een relancebeleid voeren? Ja, is het antwoord, maar - en dat siert de Vlaamse Regering - wij zijn niet bereid om in het kader van het relancebeleid tekorten te creëren. We willen niet in het rood gaan. We zitten nog altijd met de handicap dat we geen orthodoxe, keynesiaanse politiek kunnen voeren. Met de Financieringswet kunnen we alleen lenen via pps-constructies en dat soort van dingen. Dat is natuurlijk iets anders dan vroeger. Toen creëerden we een tekort waarvoor men dan ging lenen en zo meer. De Financieringswet heeft deze wijze van werken gekortwiekt.
Als men de komende jaren aan relance wil doen via investeringen, zullen we deze mogelijkheden moeten creëren via PPS, maar we kunnen ze niet creëren door in het rood te gaan en opnieuw schulden in de oude zin van het woord op te bouwen.
Collega’s van de N-VA, u bent pessimistisch over de dialoog. Men kan daarover van mening verschillen. Ik behoor niet tot degenen die daar optimistisch over zijn. Er zijn trouwens maar weinig mensen optimistisch over. Eén ding weet ik. Binnen dit en één jaar zal het gesprek over de financieringsmiddelen tussen de deelstaten onvermijdelijk zijn geworden. De federale regering is gewoon niet meer in staat om een geloofwaardige begroting te maken. U gaat nu overleggen met de federale regering. Wat moeten wij in de volgende jaren van de deelstaten verwachten op het vlak van de financiering van dit land? De federale begroting zal met zeer hoge tekorten kampen. Premier Leterme is er zich ook van bewust dat de kosten die de vergrijzing de volgende jaren met zich zal meebrengen, zullen oplopen. Eens de economie zal heropleven, wordt het onhoudbaar om de tekorten te laten opstapelen. Er zal dan een weg terug moeten worden afgelegd en daar zullen de deelstaten hun deel van moeten opnemen. Dat zullen we echter alleen maar kunnen doen in het kader van een nieuwe afsprakenwet over de financiële middelen in dit land. De fiscale autonomie zal de essentie moeten uitmaken van een nieuwe Financieringswet.
Vandaar dat wij ook op het einde van een tijdsperiode zijn terechtgekomen. Ik ben ervan overtuigd dat, als we hier het volgende jaar nog mogen of kunnen staan, we een heel nieuwe Vlaamse begroting moeten bespreken. Misschien is het maar binnen twee jaar, maar we moeten altijd optimistisch blijven.
Deze Vlaamse Regering heeft de juiste politiek gevoerd door een schuldvrij Vlaanderen te ambiëren. We hebben ook provisies aangelegd. En ere aan wie ere toekomt. In de periode dat we 2 à 2,5 percent groei kenden, werd er, minister Van Mechelen, hierover soms smalend gedaan. Men stelde al eens de vraag waarom we provisies moesten aanleggen. Een conjunctuurprovisie van 170 miljoen euro dekt 1 percent minder economische groei. De Vlaamse begroting is ingediend met de hypothese van 1,2 economische groei en we gaan allicht naar min 1 à min 1,5. Deze provisie zal zeker van pas komen.

Mijn punt is dat in de volgende jaren de verhoudingen tussen de deelstaten en de federale regering contradictorisch zullen worden door de economische recessie. De federale overheid zal niet meer in staat zijn om haar verplichtingen na te komen. Dus zal er een ‘new deal’ moeten komen, een nieuwe Financieringswet. Daarvan zal de fiscale autonomie een essentieel onderdeel zijn. Maar dat betekent niet dat Vlaanderen meer middelen zal hebben, misschien zelfs minder. Bij de begrotingsafspraken tussen de deelstaten zijn wij nu totaal afhankelijk van de federale overheid. Maar die zal de komende jaren niet meer in staat zijn om haar verplichtingen ten aanzien van de deelstaten na te komen. De Financieringswet is onhoudbaar, gelet ook op de groeiende tekorten.

De Vlaamse Regering doet aan relancepolitiek, door 700 miljoen euro jobkorting en door 1 miljard euro investeringen. Maar laat ons realistisch zijn. Wij kunnen enkel op ons niveau een beetje bijdragen. We kunnen de vraag en de investeringen stimuleren. Maar in de economie, zeker in een kleine open economie, bestaan er ‘lekken’. Een federaal deficit wekt wantrouwen bij de mensen en verhoogt het sparen. Als je de vraag wilt stimuleren door lastenverlaging, is het niet zo dat mensen dit extra geld zullen uitgeven. Het kan zijn dat ze sparen. Er is ook een invoerlek. 40 percent van ons bnp wordt ingevoerd.
Als je begint met begrotingstekorten, creëer je onzekerheid bij de mensen. Als je federaal naar begrotingstekorten gaat, krijgen mensen de indruk dat de belastingen in de toekomst verhoogd zullen worden. DE TEKORTEN VAN VANDAAG ZIJN DE BELASTINGEN VAN MORGEN. De Vlaamse Regering is vooruitziend geweest door een orthodoxe begrotingspolitiek te voeren met overschotten en provisies. Nu kunnen we de lastenverlaging doorvoeren op het juiste moment. Nu is ze het meest zinvol. Maar ik vrees dat mensen door de onzekere omstandigheden het geld zouden kunnen omzetten in meer sparen.
Een Regering, zeker in Vlaanderen, moet altijd mikken op een evenwichtige begroting. Een regering die mikt op tekorten, creëert onzekerheid. En we staan al voor onzekere tijden. Deze Vlaamse begroting 2009 is de juiste begroting. (Applaus bij de meerderheid)

Toelichting van Eric Van Rompuy, schepen van Financiën, bij de begroting 2009 van Zaventem (gemeenteraad van 15 december 2008)

De begroting 2009 van Zaventem voorziet in uitgaven ten belopen van 51,2 miljoen euro. Hiermee is de magische kaap van 50 miljoen euro (2 miljard oude BEF) overschreden. De begroting 2009 wordt afgesloten met een positief resultaat van 16,9 miljoen euro. Op het eigen dienstjaar wordt een negatief saldo geraamd van 2,2 miljoen euro maar door de forse overschotten uit de vorige dienstjaren (19,1 miljoen euro) is het globale resultaat zeer positief. Dank zij de hoge reserves kan Zaventem zonder de aanvullende belastingen te moeten verhogen tot 2012 gemakkelijk het hoofd boven water houden en zijn de middelen aanwezig om drie belangrijke projecten (cultureel centrum in Zaventem-centrum, nieuw politiecommissariaat en uitbreiding en vernieuwing van OCMW-rustoord Trappeniers) tegen 2012 te realiseren.
De meerjarenbegroting sluit in 2013 af met een positief resultaat van 14,2 miljoen euro en biedt de ruimte om de investeringen elk jaar met 10 miljoen euro te verhogen.
Als gevolg van de schuldovername (2,9 miljoen euro) door het Vlaams Gewest in het raam van het lokaal pact dalen de jaarlijkse lasten van de schuld van de gemeente Zaventem in 2009 met 600.000 euro (-6%). Hierdoor zijn de schuldbetalingen (in gewone dienst) teruggevallen tot 20,7% van de gewone uitgaven t.o.v. 25,5% in 2006. De gemeente Zaventem voert een politiek om in de komende jaren niet meer leningen op te nemen dan er afgelost worden en zoveel mogelijk te investeren met eigen middelen. De globale uitstaande schuld van Zaventem is gedaald met 15 miljoen euro op twee jaar tijd (van 77,4 miljoen euro in 2007 naar 62,8 miljoen euro in 2009).
De ontvangsten van de gemeente Zaventem bedragen in 2009 47,7 miljoen euro en blijven hiermee stabiel t.o.v. 2008 (47,6 miljoen euro).
In 2009 worden twee belastingen afgeschaft:
- de belasting op tewerkgesteld personeel (13 euro per tewerkgestelde vanaf 10 personeelsleden en meer); hierdoor verliest de gemeente 370.000 euro inkomsten;
- de forfaitaire huisvuilbelasting (35 euro per gezin), die in 2008 nog 460.000 euro opbracht.
Ter compensatie van de afschaffing van de forfaitaire huisvuilbelasting wordt in het kader van het principe “de vervuiler betaalt” de prijs van een witte huisvuilzak (voor restafval) verhoogd van 1,5 euro naar 2 euro voor een zak van 60 liter en van 0,75 euro naar 1 euro voor een zak van 30 liter. Ook wordt een GFT-sticker ingevoerd van 20 euro voor een kleine container en van 30 euro voor een grote container. Voor de blauwe zakken (PMD) wordt het tarief gehalveerd van 0,25 euro naar 0,125 euro (per zak van 60 liter).
Voor kansarme bevolkingscategorieën wordt een bijzondere toelage toegekend van 50 euro ter compensatie van de gestegen huisvuilbelastingtarieven. De regeling van 1 gratis rol witte restafvalzakken en 1 gratis rol blauwe zakken voor gezinnen met drie kinderen en meer blijft behouden.
Globaal wordt de opbrengst van de huisvuilbelasting in 2009 geraamd op 1,12 miljoen euro t.o.v. 1,23 miljoen euro in 2008. De gemeente Zaventem betaalt in 2009 2,4 miljoen euro aan Interza als werkingssubsidie, wat betekent dat meer dan de helft van de kosten van de ophaling van het huisvuil in Zaventem wordt gedragen door de algemene middelen van de gemeente.
In 2009 plant de gemeente Zaventem voor 19,6 miljoen investeringen. De voornaamste investeringen hebben betrekking op:
- wegeniswerken (J.B. Devlemincklaan, Heldenplein, Azalealaan, Ridderstraat, Bevrijdingslaan, Oude Keulseweg, fase 2 en 3 Weiveldlaan (aan Ikea), Borreveldlaan;
- fietsverbinding Sterrebeekstraat – rotonde Zavelstraat en nieuwe fietsstallingen in omgeving trein- en bushaltes, sporthallen en POB;
- renovatie school Hoek Zaventem en renovatie oud schoolgebouw Woluwe;
- gebouw Technische dienst gemeente (Steenokkerzeelstraat);
- aanpassingswerken Hoeve Nothegem;
- omgevingswerken nieuw station Zaventem (het stationsgebouw in de vorm van een glazen doos (glazed box) zal klaar zijn in het najaar 2009).
In de begroting 2009 wordt ook in premies voorzien voor:
- de aankoop en de installatie van een zonneboiler (met een maximum van 300 euro per woning);
- de aankoop en de installatie van een fotovoltaïsch systeem (de toelage bedraagt 15% van de kostprijs van de installatie en een maximum van 500 euro).
Ook zal de gemeente Zaventem in 2009 fors investeren in personeel. Het kader van de brandweer wordt uitgebreid met 15 vrijwilligers en 5 brandweermannen. In de gemeente Zaventem komt er een nieuwe personeelsformatie met o.m. een nieuwe supervisor voor de technische dienst en openbare werken, een HRM (personeelsmanager), ambtenaren voor communicatie, informatica, mobiliteit, duurzaamheid en huisvesting.
Dit masterplan personeel zal gefaseerd worden ingevoerd en zal aan de gemeente 1,6 miljoen euro kosten. Het moet leiden tot een betere dienstverlening aan de bevolking.

Rudy Demotte kwam vrijdagavond op RTBF haast triomfalistisch aankondigen dat Wallonië “un plan anti-crise” heeft. Kostprijs 1,5 miljard euro “pour relancer la Wallonie”. Demotte doet zelfs beter dan Kris Peeters: “nous avons un plan plus ambitieux que la Flandre qui ne fait que 842 millions.” Ook op federaal niveau ontpopt Laurette Onkelinx zich tot de beste leerling van Keynes: een pleidooi voor een massale relance via investeringen in de spoorwegen, gebouwen en “le developpement durable”.
De PS wil van deze financiële en economische crisis gebruik maken om terug de rol van de overheid centraal te stellen in de economie. De Waalse regering wil zelfs een nieuwe en Staatsgeleide spaar-en investeringsbank oprichten: “la Caisse Publique Wallonne”. In het Zuiden voert Di Rupo een ideologisch gevecht tegen “le libéralisme sauvage”. Oplopende begrotingstekorten zijn blijkbaar de laatste zorg van de PS.
Het doet terugdenken aan de jaren zeventig. Ook toen werd Keynes opgegraven door de PS van Spitaels en Cools. Om hun onmacht te verbergen grepen de toenmalige Regeringen met de socialisten terug naar Keynes om een deficit op de lopende rekening van de begroting goed te praten. De geschiedenis herhaalt zich. Het slingerpad van het begrotingsbeleid wordt opnieuw zichtbaar: eerst een evenwicht, daarna een structureel evenwicht en dan een relance!
Een begrotingstekort van 2% van het BBP of 7 miljard euro wordt niet alleen aanvaardbaar, maar zelfs als nodig beschouwd.Dat verklaarden 3 franstalige ministers vandaag op RTBF.
We stevenen af op een zware economische recessie. De huidige groeiprognoses van -0,5 % van het BBP zullen binnen enkele maanden ongetwijfeld worden bijgesteld en sommige analisten spreken zelfs van -1,5 tot 2% negatieve groei met een stijging van de werkloosheid van minstens 50.000.
Het globale tekort op de begroting 2009 dreigt hierdoor op te lopen tot 3% van het BBP. Niemand pleit in de huidige crisis nog voor een begrotingsevenwicht maar is er budgettaire ruimte voor een drastische relance en welke zijn de effecten hiervan in een kleine, open economie?
Uit onze cursussen economie weten we dat er drie “lekken” zijn in onze economie: sparen, invoer en belastingen. Vraagimpulsen leiden tot meer import en neutraliseren in grote mate de impact ervan op de lokale economie. Koopkrachtverhoging leidt bij gebrek aan vertrouwen tot opgepot geld en meer sparen. Begrotingstekorten maken de mensen onzeker en doen het besef groeien dat de tekorten van vandaag de belastingen zijn van morgen.
De economische impact van een Belgisch anti-cyclisch beleid is derhalve beperkt. Daarenboven dreigt het onze openbare financiën terug te laten ontsporen op een moment dat de kosten van de vergrijzing vanaf 2010 zwaar zullen doorwegen op het budget.
Begrotingstekorten mogen daarenboven niet dienen om consumptieuitgaven te financieren. Om het inter-professioneel akkoord mogelijk te maken ligt er naar verluidt een factuur voor “smeergeld” van vele honderden miljoenen euro op tafel. Loonsverhogingen financieren met belastinggeld! Hier kan door de Regering Leterme niet zomaar worden op ingegaan zo niet dreigt het structureel begrotingsdeficit nog verder op te lopen. Ook hier zijn budgettaire grenzen. Premier Leterme is zich zich hiervan zeer goed bewust.
De Belgische politiek heeft er 20 jaar voor nodig gehad om terug te keren naar begrotingsevenwicht. Als de teugels nu worden gelost zal het weer jaren duren vooraleer kan worden gewerkt aan schuldafbouw en komt de financiering van de vergrijzing in gevaar.
Ook wordt het met de dag duidelijker dat een coherent anticrisisplan een nieuwe afspraak veronderstelt tussen de federale overheid en de deelstaten op het vlak van de financiering en de bevoegdheidsverdeling inzake de sociaal-economische hefbomen. Vandaag blijkt welke kansen dit land in 2007 en 2008 heeft gemist om zijn institutionele structuren aan te passen.
Het wordt ook met de dag duidelijker dat de discussie over de 3 Burgemeesters slechts een alibi is om op de institutionele dialoog niet het debat te gronde te moeten voeren over de economische en budgettaire problemen van dit land.
Het zijn cruciale maanden voor dit land. Verkeerde keuzes kunnen de toekomst voor jaren hypothekeren en later zal men niet kunnen zeggen: “wir haben es nicht gewusst!”

In het zicht van de Vlaamse verkiezingen zijn Geert Bourgeois en Bert Anciaux weer op het oorlogspad. Ze aarzelen hierbij niet - uit drang naar zelfbehoud - hun eigen geesteskinderen op te blazen : Bourgeois het kartel met CD&V en Anciaux zijn eigen Vl.Pro.
Ze geven zich hierbij uit als idealisten, “zuiveren” en “moreel” superieuren. Bourgeois is de “beste” Vlaming en Anciaux de “Vlaamse Obama”.
Ze denken met hun stratego-spelletjes een remake te maken van hun Volksunie-exit maar hun momentum is voorbij.
NVA was met zijn verankering in het kartel een machtsfactor geworden in de Belgische politiek en had met meer zelfbeheersing en geduld dit land onvermijdelijk naar het confederalisme kunnen voeren. Nu is NVA een gewone Vlaamse oppositiepartij geworden en moet Dewever in opbod gaan mat VB en LDD om de strafste Vlaming te zijn. Bart Dewever is zich hier zeer goed van bewust maar is de gevangene van de persoonlijke strategie van Bourgeois. Met zijn deloyale aanvallen als ex-minister op Kris Peeters toont deze meer dan ooit zijn ware gelaat. Ik was een grote voorstander van het kartel en het opblazen ervan heeft de politieke macht van Vlaanderen zwaar geschaad. Dat ervaren we elke dag.
Bertje’ s verhaal is voorbij. In het Vlaams Parlement kreeg hij gisteren zelfs geen vraag meer over zijn strapatsen. Hij is politiek zo dood als een pier en zijn “Groot Verhaal” wekt in de wandelgangen alleen nog lachlust op. En zeggen dat die man 10 jaar Vlaams minister van Cultuur is geweest…
Ik voel mee met uitstekende ex-Spirit parlementsleden als Jan Rogiers en Bert Caron die hun politiek engagement zien verzanden in de egotripping van een man die nog steeds denkt dat de hele wereld rondom hem draait en blijkbaar nog alleen bezig is met zijn politiek overleven en daar een ideologisch sausje wil overgieten. Zielig om dezer dagen zijn interviews te lezen. Maar met de woorden van Toon Hermans: “duif is dood, mijnheer”. En Caroline Gennez weet dit ook wel. Ze kan het zelfs niet verbergen. Alleen Bert beseft niet dat het een cinema teveel is.
Het Verhaal van Bert en Geert : hoe ze na moeder VU nu hun eigen geesteskinderen begraven.

Deze middag was ik als “flamand de service” weer te gast in Mise au Point (RTBF) voor een debat met Damien Thiery, burgemeester van Linkebeek. Het “duel” leverde weinig nieuws op. Zoals te verwachten, gaat Thiéry niet in op het aanbod van minister Keulen om de verkiezingen 2009 te organiseren volgens de omzendbrief Peeters. Hij wil tweetalige oproepingsbrieven versturen zowel in het Nederlands als in het Frans. Hiermee volhardt hij in zijn verzet tegen de Vlaamse omzendbrieven.
Maingain zei dit weekend in Le Soir: “C’est le gouvernement flamand qui est hors la loi”. En hij voegt eraan toe: “Le vrai débat est celui des limites de Bruxelles”.Hiermee bewijst hij dat de benoeming van de burgemeesters het breekijzer zijn voor zijn uiteindelijk doel : de aanhechting van deze gemeenten bij Brussel.
Zoals Marianne Thyssen in de Zevende dag stelde ik in Mise au Point dat er voor CD&V geen parallelle onderhandelingen kunnen gevoerd worden over BHV en de benoeming van de burgemeesters buiten de institutionele dialoog. Op zijn congres koppelde Maingain elke vooruitgang in de staatshervorming aan de benoeming van de burgemeesters. Hiermee legt hij een tijdbom onder de dialoog.
De dialoog ligt na twee maanden al in coma vooraleer hij echt goed is van start gegaan. Kris Peeters verklaart “niet met zijn voeten te laten spelen en niet in te gaan op het pingpongspel van de Franstalige partijen”.
Ikzelf ben steeds sceptisch geweest over het welslagen van de dialoog. Door de verklaringen van Maingain dreigt de stekker nu al te worden uitgetrokken. Het is nog enkel wachten op de hartstilstand. En was dit niet de onderhandeling van de laatste kans?