Geen plan B
Interview Eric Van Rompuy in P-Magazine:“Er is geen plan B voor België”
10 juni 2007 - Yves Leterme zwaait zijn handen in opperste triomf de lucht in. Als een winnaar van de Ronde van Vlaanderen. De zaal juicht mee.Vlaamse leeuwen wapperen. CD&V-N-VA viert feest. De kiezer heeft Leterme en co een ijzersterk mandaat gegeven om het land te hervormen en zijn veelbelovend verkiezingsprogramma waar te maken. De uittredende regering-Verhofstadt is met een verschrikkelijke pandoering de Wetstraat 16 uitgejaagd.
Een jaar later is er van de grote euforie geen spoor meer. Leterme heeft zijn volledige gebit (inclusief wijsheidstanden) kapot gebeten op het Franstalige ‘non’. Twaalf maanden sukkelt het land nu al van de ene crisis in de andere. Er is een regering, maar ze regeert niet. Ze ruziet. Er is nog altijd geen helder regeerprogramma, geen sociaal-economisch beleid en geen staatshervorming. Omdat men het maar niet eens raakt. De deadlines voor de echte start worden al twaalf maanden opgeschoven. 15 juli is de nieuwe datum van de waarheid. Dan hoopt Leterme eindelijk de communautaire barricades uit de weg te ruimen. Weinigen geloven er nog in dat hij daarin zal slagen. Zelfs zijn eigen partijgenoot en Vlaams parlementslid Eric Van Rompuy niet.
Zijn die 800.000 stemmen achteraf bekeken een vergiftigd geschenk geweest? Heeft Leterme te hard gewonnen?
VAN ROMPUY: “Die 800.000 stemmen hebben zeker afgunst gewekt. Voor de Franstaligen werd Leterme het symbool van een gevaarlijk soort Vlaanderen. Zij hebben blok gevormd tegen hem en de uitvoering van ons programma. Maar ook langs Vlaamse kant laat de VLD geen enkele kans liggen om Leterme uit evenwicht te brengen. Toch hebben wij nog niet toegegeven. We blijven de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde en meer autonomie voor de deelstaten eisen. Want dat is de wil van de kiezer.”
Is het kartelprogramma niet gewoon onuitvoerbaar?
VAN ROMPUY: “Dat programma is in 1999 goedgekeurd door alle Vlaamse partijen, dus ook door SP.A en VLD.”
Maar die hebben de vijf Vlaamse resoluties al lang over boord gegooid, wegens onuitvoerbaar.
VAN ROMPUY: (fijntjes) “Zij hebben de verkiezingen dan ook verloren. Vergeet niet dat ze een jaar geleden samen 16% hebben verloren. Wat wij beloofd hebben, is niet zot of megalomaan zoals Louis Tobback zegt. Het is gewoon broodnodig. Wallonië zit nu met een werkloosheid van bijna 20%. Wij zitten haast op full employment. Als Wallonië er niet in slaagt om de komende jaren op eigen kracht een economisch reveille te makken, dan is de Belgische unie niet meer houdbaar. Om dat te kunnen doen, heeft Wallonië echter een eigen economisch en een eigen arbeidsbeleid nodig. Di Rupo en de PS maken een fundamenteel foute keuze. Ze vrezen hun eigen zelfstandigheid. Dat was ooit anders. Vroeger was de PS een regionalistisch partij. Maar nu is België voor hen een economische levensverzekering is geworden. Vlaanderen krijgt klappen door die houding. Ook wij hebben meer zelfstandigheid nodig om de welvaart te vrijwaren. We behoren al niet meer tot de topvijf van Europa, we zakken weg!
Leterme doet het zichzelf ook aan. Voor de verkiezingen zegt hij dat België geen doel op zich is. Nu plooit hij zich dubbel om het land samen te houden.
VAN ROMPUY: “Als je in een andere functie zit, kan je bepaalde dingen nu eenmaal niet meer zeggen.”
Maar is het niet misleidend als de mening verandert met de functie?
VAN ROMPUY: “Leterme heeft gezegd dat België op zich geen toegevoegde waarde heeft. Het heeft pas een toegevoegde waarde als men in staat is om de structuren aan te passen. Want nu werken ze niet meer. In die context moet je dat bekijken. Maar ik denk dat het nu nog te vroeg is om al te zeggen dat België niet meer werkt. Er zijn in het verleden nog grote crisissen geweest en men is toen ook tot een akkoord gekomen. Dat betekent niet dat ik optimistisch ben. Integendeel.”
Eieren of jong?
Waarom kwam men er vroeger wel uit en nu niet?
VAN ROMPUY: “De materies worden gevoeliger. Milieu, onderwijs, wetenschapsbeleid, zijn allemaal al eerder geregionaliseerd. Dat was de schil rond de Belgische appel. Nu beginnen we aan fiscaliteit, sociale zekerheid,… De harde kern van België. Daar zitten ook die geldtransfers van 11 miljard euro die jaarlijks van Vlaanderen naar Wallonië gaan. Combineer dat met het geloof van de Franstaligen dat Vlaanderen wil afscheiden en de zaak blokkeert volledig. Ze willen niet. Punt”
Is er het voorbije jaar volgens u ook maar een beetje vooruitgang geboekt?
VAN ROMPUY: “Er is geen enkele vooruitgang geboekt. Alleen die onvermurwbare non van Joëlle Milquet hoor je niet meer. Milquet, Di Rupo en Laurette Onkelinx geven vandaag toe dat er een hervorming zal moeten komen. Met de lippen. Want als het concreet wordt, zie je toch weer die angst. De jongste weken verharden hun standpunten zelfs opnieuw.”
Vorige zomer zei u dat de mensen u op straat aanmoedigden om niet toe te geven aan de Walen. Wat zeggen ze u nu?
VAN ROMPUY: “Ze vragen zich af: ‘Zijn die hervormingen nu echt het einde van de wereld, hebben de Franstaligen niks meer over om met ons samen te leven?’ En voor CD&V is dat uitblijven van succes ook vervelend. Er is nu een regering. De mensen verwachten resultaten en goed bestuur. Want er zijn nog andere problemen in de samenleving. Maar het communautaire vraagstuk staat voorlopig alles in de weg. Toch kan je dat niet snelsnel uit de weg ruimen. Wie denkt dat hij de splitsing van B-H-V kan regelen door een paar faciliteitengemeenten aan de Franstaligen af te staan, die wens ik veel succes bij de volgende verkiezingen. De kranten die nu schrijven dat we ons met de serieuze zaken moeten bezig houden, zullen dan koppen: ‘Kartel breekt woord‘.”
Maar als het immobilisme aanhoudt, wordt het op den duur toch eieren of jong? Ofwel pleit u dan voor het einde van België omdat het niet meer werkt, ofwel slikt u uw programma in.
VAN ROMPUY: (ontwijkend) “We zitten nog niet in dat stadium. Laat ons eerst 15 juli afwachten. Ik ben in elk geval niet separatistisch en mijn partij ook niet. CD&V zit niet in een logica waarin we zeggen: ‘Als de staatshervorming er niet komt, blazen we het land op.”
Maar wat is het alternatief als iedereen zich vastklampt aan het grote gelijk?
VAN ROMPUY: “Dat weet niemand. Er is geen plan B voor België. De waarheid is dat niemand een jaar geleden kon voorspellen dat deze crisis zulke proporties zou aannemen. Niemand had de houding van de Franstaligen vooraf kunnen voorspellen. We hebben dat onderschat. Onze twee beste technici, Dehaene en mijn broer, zijn eraan begonnen en hebben vastgesteld dat het onmogelijk was. Dat zegt genoeg. En andersom hebben de Franstaligen onderschat dat ons communautair programma in Vlaanderen zo breed gedragen werd. Dat hadden zij waarschijnlijk ook niet verwacht. Maar die wederzijdse onderschatting maakt dat niemand weet hoe het verder moet, als er geen akkoord komt. België is om de tien jaar aan vernieuwing toe. En als je dat niet doet, krijg je grote problemen. Op dit moment is België een wagen waarvan iedereen weet dat de banden plat zijn en de versnellingsbak hapert. Maar de Franstaligen blijven beweren dat die auto nog goed genoeg rijdt.”
Zonder een fundamentele New Deal met Wallonië vrees ik dat dit land zal sterven. Alles wordt nu plots communautair geladen. Kijk maar naar de ruzies in de regering rond de aanpak van De Gucht tegenover Congo, de asielzoekers, Electrabel, Zaventem…”
Moreel superieur
WalloniÎ bespeelt ondertussen het internationale forum waar Vlaanderen wordt afgeschilderd als een racistische regio. Vlaanderen slaagt er niet in dat beeld te corrigeren.
VAN ROMPUY: “Omdat wij in het hart van Europa wonen en de internationale journalisten geen Nederlands kunnen. Dat maakt dat de Franstaligen hen veel gemakkelijker kunnen bespelen. Waarom stelt Europa zoveel vragen over de Vlaamse wooncode? Omdat ze in Le Soir lezen dat die discriminerend is. Terwijl wij enkel vragen van mensen die hier een grond kopen in de Vlaamse Rand of ze bereid zijn om Nederlands te leren. Niet omdat wij taalfascisten zijn, maar omdat het handig is dat mensen die in mekaars buurt leven elkaar kunnen verstaan. Als ik me in Parijs ga vestigen en ik zoek daar contact met de overheid, moet ik dan verwachten dat men Nederlands met mij spreekt? Dat is absurd. De taalwetten liggen vast in de Grondwet. De Franstaligen hebben die mee gestemd. Maar zij aanvaarden die niet meer.”
Maar ze krijgen in Europa wel gelijk.
VAN ROMPUY: “Ze hebben nog nergens gelijk gekregen! Vlaanderen is nog nergens veroordeeld. Maar dat de Franstaligen ons op alle mogelijke manieren zwart proberen te maken in het buitenland, ligt er vingerdik op. (somt op) Wij zijn geen democraten, want we benoemen die drie Franstalige burgemeesters in de Vlaamse Rand niet. We zijn racisten, vanwege onze wooncode. We zijn tegen de mensenrechten. We zijn egoïsten, omdat we meer bevoegdheden voor Vlaanderen vragen. We zijn niet-solidair, omdat we de sociale zekerheid willen splitsen. Weet u wat het is? De Franstaligen wanen zich dus moreel superieur. Zij zijn de deftige, goeie mensen. Wij de slechte rijken. Dat gaat toch heel ver? Dat choqueert mij. Ze zouden dat eens moeten zeggen over een ander volk! Onlangs was ik te gast voor een debat op de RTBF, tegen Olivier Maingain. Naast mij zat iemand van het Waalse centrum voor Gelijkheid van Kansen. Die was daar uitgenodigd om over de Vlaamse wooncode te praten. Het leek wel alsof ik daar in de beklaagdenbank zat. Beschuldigde sta op!”
Zijn de Walen dan tactisch beter bezig? Terwijl de blokkag aanhoudt, zijn zij Brussel al stilletjes aan het inpikken. De Vlamingen zetten daar niks tegenover.
VAN ROMPUY: “Zo tactisch superieur zijn de Franstaligen ook niet. Als je ziet hoe zij hun regio de laatste 30 jaar bestuurd hebben. Zij hebben de Belgische staat nodig om financieel te overleven. Brussel heeft na Berlijn de hoogste werkloosheid van Europa. Dus die zogenaamde grote tactici hebben hun volk op het terrein geen grote dienst bewezen. De PS heeft zich de voorbije tien, vijftien jaar vergist en zet die vergissingen gewoon voort. En wij zijn absoluut niet tactisch dom geweest om die hervormingen te vragen. Want wat is het alternatief? De problemen opnieuw in de ijskast moffelen zoals Verhofstadt acht jaar heeft gedaan?”
Hun claim op Brussel staat zowel nationaal als internationaal zeer sterk. We verliezen straks misschien meer dan ons lief is.
VAN ROMPUY: “Daar zit een stuk chantage in. Ze willen in de eerste plaats de staatshervorming tegenhouden. Maar tegelijk willen ze zich inderdaad ook voorbereiden op de splitsing door een ijzeren band te smeden tussen Brussel en Wallonië. Zij zien toekomst in een soort Wallo-Brux-staat. De boodschap voor ons is: als jullie België opblazen, zijn jullie Brussel kwijt. De bedoeling is een hecht blok smeden met Brussel tegen ons. Zij zijn echt in oorlogstaal bezig. En de Franstalige pers steunt hen daar in. Dat is een groot verschil met de Nederlandstalige pers. Die is niet op die manier bezig met die frontvorming. Kijk naar de vragen die u mij hier stelt. U zou Franstalige journalisten kunnen zijn. En ik vind dat ook normaal. Dat is de job van een journalist, maar aan Waalse kant wordt er front gevormd tegen de Vlamingen. Het gevaar is dat de mensen daar op den duur ook radicaliseren. Als je niks dan oorlogstaal hoort…In Le Soir was er zelfs een opiniemaker die ons vergeleek met La Ligue du Nord en de Kosovo-Albanezen. Ik vind dat heel erg, want ik beschouw mezelf als een democraat en geen nationalistische krijgsheer.”
Nieuwe verkiezingen?
Hoe staat u tegenover nieuwe verkiezingen?
VAN ROMPUY: “Ik ben daar geen voorstander van, want dat is opnieuw een mogelijk uitweg voor de Franstaligen. Wie roept om nieuwe verkiezingen of om het communautaire opzij te zetten, geeft de Franstaligen hun zin. We moeten gewoon blijven volharden. De enige taal die zij verstaan, is: ‘Kijk jongens, zo lang jullie blijven ‘non’ zeggen, komt er geen volwaardige regering’. En zij hebben nog altijd meer belang bij België en een echte regering dan wij. Trouwens, je kan niet eens nieuwe verkiezingen houden. Die zijn ongrondwettelijk, omdat B-H-V nog niet is gesplitst.”
Daar valt toch een mouw aan te passen?
VAN ROMPUY: “Nee, want ook daar zullen Vlamingen en Franstaligen het niet over eens raken. De Vlamingen zullen zeggen dat de verkiezingen niet wettig zijn, de Franstaligen zullen zeggen van wel. En als de koning dan het parlement ontbindt, is dat het einde van de Belgische democratie. Nogmaals, als je niet tot een New Deal komt over de structuur van die staat en de manier waarop de verkiezingen worden georganiseerd, functioneert die staat niet meer.”
Als er toch nieuwe verkiezingen komen, kan CD&V dan opnieuw uitpakken met Yves Leterme als kopman? Want in de ogen van veel mensen zal hij de man zijn die gefaald heeft.
VAN ROMPUY: “Ik herhaal: er zijn geen nieuwe verkiezingen mogelijk zolang B-H-V niet gesplitst is. Maar Leterme zal in elk geval ons boegbeeld blijven voor de komende jaren, ongeacht het al dan niet halen van resultaten. Want dat is niet aan hem te wijten. Als de Franstaligen denken dat zij door hun halsstarrige houding kunnen bepalen hoe Vlaanderen moet stemmen, dan vergissen ze zich. Leterme is het slachtoffer van de verlammende patstelling tussen de twee gemeenschappen. Het is fout om hem de schuld te geven. Hij heeft tenminste de verdienste dat hij de problemen niet onder de mat veegt en door wil blijven gaan tot ze opgelost zijn.”
Tijdens de meest recente B-H-V-crisis heeft N-VA-voorzitter Bart De Wever het kartel op tafel gegooid en gezegd: ‘Als we een last zijn in plaats van een lust, zeg het dan. Dan zijn we weg’. Dat doet alleen iemand die zich zelfzeker waant. De geloofwaardigheid van CD&V zit in de N-VA.
VAN ROMPUY: “Ik weet niet of hij zich wel zo sterk voelt. Als hij zich losweekt, moet hij contact gaan zoeken met de partij van Jean-Marie Dedecker, want alleen zie ik N-VA niet overleven. Het zou ook dom zijn. De Wever staat dankzij ons kartel in het machtcentrum van BelgiÎ. Hij heeft nu de kans om meer te verwezenlijken dan gelijk welke Vlaamsnationalist ooit heeft gekund. Dus ik heb niet de indruk dat het kartel onder druk staat. We staan wel samen onder druk, om een akkoord te sluiten en onze geloofwaardigheid staat op het spel. We zitten in hetzelfde schuitje, want we hebben hetzelfde beloofd.”
In het federaal parlement zijn er toch een aantal CD&V’ers die liever tot de orde van de dag zouden overgaan en die een heel zwak compromis zouden aanvaarden om verkiezingen te vermijden?
VAN ROMPUY: “Maar welk compromis dan?”
De splitsing van de arbeidsmarkt en niks meer dan dat.
VAN ROMPUY: “Dat is een belangrijke stap. Ik ben zogezegd een hardliner, maar voor mij is dat aanvaardbaar.”
Het is toch weinig in vergelijking met wat er allemaal is beloofd?
VAN ROMPUY: “De splitsing van de arbeidsmarkt en meer financiële en fiscale autonomie zijn belangrijk. Als je dat binnenhaalt, heb je een stap gezet. Maar zelfs daar komen we momenteel niet aan toe. Er is een groot mobiliteitspact tussen de Vlaamse en de Waalse regering, om Waalse werklozen in Vlaanderen te laten werken. Weet u hoeveel dat er momenteel al zijn? 318. Dat is bepaald niet schitterend, hé! It’s a long way to Tipperary.
Tekst: Michael Lescroart en Raf Liekens (P-Magazine juni 2008)
Ingevoegd door Eric op vrijdag 13 juni 2008 om 7:53
